# Mà ra, chống chọi trong vòng vây. Lúc đó, ông xúc động đích thực. Tôi bất ngờ nhất khi ông bảo, đại ý: ông viết được cái này, cái kia như âm nhạc, thơ, kịch, vì lúc đó được thăng hoa trong sáng tạo nhưng điều ông sung sướng nhất là những trang viết của ông đã làm giảm bớt xương máu của quân nhân-những đồng đội của ông.
Từ quần chúng ta rất anh hùng, Từ quần chúng. Mà lạ lắm. Sau vài câu hỏi thăm sức khỏe, công việc, Đại tướng bảo ông đã đọc Xung kích, cổ vũ nhà văn viết những tác phẩm mới về quân nhân.
Tôi cứ loay hoay quanh ông mãi rồi mới dám nói: Thưa bác, sao bác không viết hồi ký nữa ạ, cháu rất mong được đọc hồi ký của bác.
Trong đời mình, khoảng hơn chục năm lại đây tôi mới có dịp được gặp và thưa với Đại tướng một đôi điều mình ủ ấp. Nhà văn Nguyễn Đình Thi nói ông rất cảm động vì Đại tướng đã đọc sách của ông, suy nghĩ về những người lính đã hy sinh trong một chiến dịch để nghĩ về những điều lớn lao hơn cho sơn hà, dân tộc, về sinh mạng của những người lính và thân nhân của họ nếu họ không trở về sau chiến tranh.
Và Đại tướng đã quyết định kéo pháo ra, chuẩn bị kỹ hơn, chọn cách đánh chắc, tiến chắc để giảm tổn thất cho quân đội. Trong trí óc non nớt của tôi, các chiến sĩ mình giỏi thế thì vị Tổng tư lệnh sẽ còn tài hoa đến mức nào. Tôi cứ nghĩ, ông như ngôi sao sáng trên bầu trời. Anh em đánh địch phòng vệ rất khó khăn và thương vong nhiều.
Lòng vòng thế nào, ông ra bên dòng suối ở Mường Phăng, ngồi nghỉ và chờ đợi nhưng lòng đầy băn khoăn, không hiểu Tổng hành dinh triệu mình lên vì việc gì. Đánh Trung du, địch phòng bị chưa chắc lắm mà mình đã thương vong như thế, giờ ở Điện Biên, địch phòng thủ kiên cố hơn, chủ động hơn mà ta đánh như ở Trung du thì sẽ hy sinh lớn, không theo cách đó được, phải chọn cách đánh khác để giảm hy sinh xương máu của chiến sĩ.
Đại tướng thuận tình. Ông nhìn tôi một lát rồi chậm rãi: Để làm gì? Trước khi định làm việc gì nên đặt cho mình câu hỏi: việc này có lợi cho ai? Nếu lợi cho dân, cho nước hãy làm, còn không thì thôi. Nỗi đau khổ của người dân và khắc nghiệt của nghề cầm quân trong chiến tranh sẽ giảm đi nhiều nếu người chỉ huy của quân đội mang tinh thần nhân văn như thế.
Với những con người như ông, cái chết không có ý nghĩa gì hết.
Thực ra, cuốn sách này không gây cho tôi nhiều hứng thú vì lúc đó, mới hơn 10 tuổi, tôi chưa đủ sức để hiểu được những vấn đề của nghệ thuật cầm quân, nghệ thuật chỉ huy nhưng sau này, nhân một chuyện khiến tôi nhớ lại và mới thấy thấm tháp hơn vì sao Đại tướng được các thế hệ tướng soái, quân sĩ tin yêu đến thế.
Những năm trước đây, tôi luôn tưởng tượng về ông như một nhân vật huyền thoại bởi từ khi đang học phổ quát, tôi đã được đọc các sách về Đại đoàn Quân Tiên phong, Đại đoàn Đồng bằng, về những trận đánh xuất quỷ nhập thần của các anh lính.
Tuồng như năm 1997, 1998 thì phải, bộ môn tôi mời nhà văn Nguyễn Đình Thi đến chuyện trò về văn chương.
Mây trời, thời tiết một lúc nào đó có làm cho người ta không nhìn thấy nhưng ngôi sao thì lúc nào cũng tỏa sáng. Như Nam Tư đấy. Ngoảnh lại thấy Đại tướng đã đến bên từ lúc nào. Có việc mình ngẫm mãi mới hiểu. Tôi coi đó là món quà rất quý mà tôi may mắn có được. Tự dưng, Đại tướng hỏi: Cậu viết về cách quân nhân ta khi đánh công kiên có đúng như thế không? Nhà văn thưa: Thưa anh, tôi đã viết đúng như thế.
Nhiều khi giữ sinh mạng mình đã khó nhưng không bao giờ từ bỏ mục đích. Tôi không hỏi gì mà chỉ chuyên chú quan sát cách diễn thuyết của ông- một diễn giả tuyệt vời, vì những điều ông nói đều là những chuyện hay, cách nói của ông khiến người nghe khó dứt ra được, đặc biệt là những lúc ông đam mê những vấn đề hay, chìm đắm vào những suy tư ông theo đuổi.
Sự tiếc thương của quần chúng. Hỏi tiếp: Ác liệt lắm phải không? Đáp: Thưa anh, đúng như thế. Thấy chúng tôi sửng sốt, ông kể: khi ta mở chiến dịch Trung du, ông đã đến với các đơn vị bộ đội và Xung kích tuy là tiểu thuyết nhưng ông cố kỉnh viết gần với sự thật đã chứng kiến.
Ông giật mình khi có bàn tay ai đặt lên vai mình. Do đã ôm ấp từ lâu, trưa ấy tôi xin đồng chí Thư ký cho chúng tôi được gần ông. Ông cụ chỉ nói một lần thôi. Trầm tư mặc tưởng một lúc, Đại tướng nói, đại ý: chuyên gia quân sự khuyên ta đánh nhanh, thắng nhanh, dự định 4 đêm, 3 ngày giải phóng xong Điện Biên.
Ngôi sao ấy tắt ánh sáng ngày hôm nay nhưng lại sẽ hóa rạng đông trong ngày mới. Tôi không dám quấy rầy thêm, khép cửa ra cho ông nghỉ. Giờ cháu muốn đọc những cái mới ạ. Tuồng như nói cũng hơi nhiều, Đại tướng nhìn tôi, cười hiền từ.
Trước khi họp, GS Hà Minh Đức là Chủ nhiệm bộ môn có nhắc chúng tôi muốn hỏi gì nhà văn thì cứ hỏi, vì ông rất cởi mở và có thể đáp nhiều băn khoăn của chúng tôi về những vấn đề văn chương. Mấy ngày sau, cô Bích Hà - phu nhân Đại tướng chuyển cho tôi hai quyển hồi ký có chữ ký của Đại tướng.
Khổ dân lắm. Năm 1954, ông được gọi lên Bộ chỉ huy chiến dịch. Đầu hơi cúi, tóc xõa xuống che đi khuân mặt quyến rũ, cái nhìn đầy đam mê của ông. Trưa hôm ấy, ông nghỉ lại trong trường để buổi chiều tiếp chuyện công việc.
Đến những năm cuối cấp 1, phần thưởng học sinh giỏi của tôi là quyển Cuộc tấn công chiến lũy thép kể về tư tưởng chỉ đạo, cách tạo thế, lừa địch và cách đánh chắc, tiến chắc để đi đến thắng lợi rút cục ở trận đánh kết thúc chiến tranh. Đầu những năm 2000, Đại tướng về thăm trường đại học KHXH&NV. Suốt đời mình, Bác sống cho một mục đích làm việc cho dân, cho nước. Học cụ Hồ ấy.
Tháng 10 năm 2013 Phạm Quang Long. # Với ông là vô biên. Giờ, ông đã về trời.
Ông nhìn tôi rồi chậm rãi: viết rồi, viết mãi rồi còn gì? Tôi mạnh bạo: Cháu đọc không sót quyển nào của bác.
Nguyễn Đình Thi rất cảm động vì Đại tướng đã đọc sách của mình.
Đến nơi, ông biết Đại tướng đang làm việc với chuyên gia Trung Quốc, nên ngồi chờ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét